Integrowana produkcja



Gospodarstwo Sadownicze Tadeusza Szeligi posiada certyfikat Integrowanej Produkcji już od 2004 roku. Co roku sad jest urzędowo kontrolowany i wydawany specjalny certyfikat zapewniający o bezpiecznych owocach sprzedawanych w naszym gospodarstwie.

Coraz więcej upraw sadowniczych w Polsce prowadzonych jest metodą integrowaną (IP) lub ekologiczną. Owoce z sadów stosujących Integrowaną Produkcję charakteryzuje najwyższa jakość, wysokie walory smakowe, brak szkodliwych pozostałości pestycydów i nawozów. Sady takie uwzględniają ochronę środowiska naturalnego, a wszystkie syntetyczne substancje chemiczne (nawozy, środki ochrony roślin, herbicydy) ograniczane są do niezbędnego minimum. Owoce chronione są przed chorobami i szkodnikami przez selektywne środki ochrony roślin i przez czynniki zwalczania biologicznego.

Powszechne stosowanie chemicznych środków ochrony roślin i nawozów sztucznych, jest jedną z przyczyn degradacji środowiska naturalnego w postaci zanieczyszczenia gleb, wód i powietrza (Zych, 2005). Wynikające z tego zagrożenia to:

- wzrost zachorowalności ludzi na choroby nowotworowe i uczuleniowe,

- rozwój ras odpornych szkodników, patogenów i chwastów,

- wyniszczanie organizmów pożytecznych,

- pojawienie się wielu gatunków szkodników wtórnych.

Problemy te spowodowały, że w wielu rozwiniętych krajach podjęto działania mające na celu minimalizowanie lub zapobieganie tym ujemnym skutkom nadmiernej i często nieracjonalnej chemizacji produkcji rolniczej. Znalazło to wyraz w opracowaniu i intensywnym wprowadzaniu zasad najpierw integrowanej ochrony, a następnie Integrowanej Produkcji.

W chwili obecnej integrowana produkcja jest już standardem w krajach europejskich. Tą metodą jest już uprawiane 60 – 80 % ogólnej produkcji owoców ziarnkowych. System ten jest już wdrażany na innych kontynentach. Intensywnie rozwija się w takich krajach jak: Argentyna, Brazylia, Stany Zjednoczone, Kanada, Południowa Afryka, Australia, Nowa Zelandia. Mimo, że w większości tych krajów, Integrowana Produkcja została wdrażana w drugiej połowie lat 90 XX wieku, zaczęła się intensywnie rozwijać i obecnie jest na wysokim poziomie (Olszak i in., 2004 ).

Integrowana produkcja (IP) jest to system gospodarowania, w którym w sposób harmonijny wykorzystuje się postęp techniczny i biologiczny w uprawie, nawożeniu i ochronie roślin. Integrowana produkcja uwzględnia także cele ekologiczne:

- ochronę otaczającego środowiska,

- ochronę rolniczego krajobrazu,

- dba o bezpieczeństwo i zdrowie zarówno producentów, jak i konsumentów.

Integrowana Produkcja jest to zatem opłacalna produkcja wysokiej jakości między innymi owoców, dająca pierwszeństwo bezpiecznym metodom niechemicznym, minimalizująca niepożądane efekty uboczne stosowanych agrochemikaliów ze szczególnym uwzględnieniem ochrony środowiska i zdrowia ludzi.

Celem tego sposobu gospodarowania jest produkcja owoców, warzyw i innych płodów rolnych wysokiej jakości zdrowotnej i dietetycznej, a także spełniających wymagania nałożone według określonego systemu oraz wymagań nakładanych przez rynki międzynarodowe.

Jest to metoda wymagająca od producenta dużej wiedzy, doświadczenia i przestrzegania ustalonych zasad oraz procedur w danej uprawie (Zygnerski, 2004). Na pewno jest to metoda o wiele trudniejsza od tradycyjnych metod produkcji. Podstawową zasadą systemu jest stosowanie się do opracowanych instrukcji i prowadzenie szczegółowej dokumentacji całego procesu produkcyjnego. Dla każdej rośliny w systemie IP jest opracowana szczegółowa instrukcja uwzględniająca elementy produkcji, takie jak:

- właściwa agrotechnika, nawożenie, zmianowanie,

- dobór odpowiedniej odmiany pod kątem odporności na agrofagi,

- wysokiej jakości materiał nasadzeniowy,

- umiejętność rozpoznawania przez producenta najgroźniejszych agrofagów,

- znajomość progów szkodliwości dla danych patogenów i rejonów geograficznych,

- dobór zarejestrowanych środków ochrony roślin,

- dobór dawki i właściwy termin zabiegu,

- kontrola jakości produktów na zawartość azotanów i metali ciężkich,

- wyrażanie zgody na częste (niezapowiedziane) kontrole procesu produkcji i systemu jakości.

Integrowana produkcja owoców na towarową skalę zaczęła się około 30 lat temu w Południowym Tyrolu. W Polsce za oficjalną datę jej wprowadzenia można uznać grudzień 1990 roku, kiedy w ISK w Skierniewicach powołano zespół specjalistów, który miał się zająć upowszechnieniem tej metody wśród sadowników. Jednakże jako pierwszy w naszym kraju promował tę metodę Makosz (1989), wśród podkarpackich producentów jabłek. Po 14-letniej działalności zespołu metody IPO stosowano w 1400 gospodarstwach sadowniczych, które produkowały około 150 tys. ton jabłek, czyli około 12 % produkcji jabłek deserowych. Według Makosza (2005) poziom powszechności tej metody w Polsce jest niezadowalający, gdyż w wielu innych krajach udział jabłek produkowanych metodą IP przekracza 80 %.

W 2004 roku organizacją integrowanej produkcji zajęła się Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Przy pomocy specjalistów, zwłaszcza naukowców wdrażających te metody, opracowano zasady IP zgodne z przepisami obowiązującymi w Unii Europejskiej. Na nowo opracowano „Notatnik IP” (do tej pory nazywany „dzienniczkiem”). Efektem tej działalności był istotny wzrost liczby producentów owoców i warzyw, którzy stosowali metody IP, z 2000 w 2004 roku do 8000 w 2005 roku, z czego około 6300 to sadownicy.

W sadach z produkcją integrowaną nie wolno używać regulatorów wzrostu do stymulowania wzrostu, do poprawy barwy owoców, gładkości skórki i innych właściwości owoców, jak również nie można wpływać regulatorami na przedwczesne opadanie owoców i ich dojrzałość. Aby zapewnić regularne plonowanie i dobrą jakość owoców należy przerzedzać zawiązki (Mika, 1995). Według Miki, (2004) w sadach z Produkcją Integrowaną dopuszczalne jest przerzedzanie chemiczne zawiązków owocowych przy pomocy:

- Kwas 1-naftyooctowy (NAA), który wchodzi w skład preparatu handlowego Pomonit Super 050 SL;

- Mocznik;

- Kwas 1-naftyooctowy plus mocznik, które są składnikami preparatów handlowych Pommit Extra 110 SL i Pomonit 505 SL;

- Naftylooctan potasowy (sól potasowa NAA) składnik preparatu handlowego Pomonit R-10 i preparatu do leczenia ran drzew Arbosal PA.

Mocznik stosuje się w pełni kwitnienia w celu zniszczenia nadmiaru kwiatów. Skuteczne stężenie mocznika wynosi 2-3 %. Pomonit stosujemy w stężeniu według wskazówek na opakowaniu w okresie od opadania płatków kwiatowych do 10 dni po kwitnieniu, ale nie później niż zawiązki jabłek osiągną około 1 cm średnicy (Basak, 1999b). Korony drzew należy opryskiwać obficie. Przerzedzanie chemiczne zawiązków powinno być stosowane na odmianach, które przy obfitym kwitnieniu wiążą dużą liczbę jabłek. Są to: 'Oliwka Żółta', 'Melba', 'Vista Bella', 'Jerseymac', 'Paulared', 'Szampion', 'Antonówka', 'Gloster', 'Golden Delicious', 'Boiken', 'Gala' (Niemczyk, 1995).

W integrowanej produkcji zaleca się dodatkowo przerzedzać zawiązki ręcznie, jako uzupełnienie przerzedzania chemicznego. Przerzedzanie zawiązków należy rozpocząć na przełomie czerwca i lipca, gdy mają one wielkość co najmniej orzecha laskowego lub nieco później, gdy są wielkości orzecha włoskiego. Przy przerzedzaniu ręcznym należy zrywać i zrzucać na ziemię zawiązki niewykształcone, uszkodzone mechanicznie, mocno ordzawione, porażone przez parcha jabłoniowego lub znacznie drobniejsze od przeciętnej średniej. Przy bardzo obfitym owocowaniu przerywamy również zawiązki dobrze wyrośnięte, co najmniej tak, by nie pozostawały w gronach, lecz pojedynczo. Optymalne odstępy między zawiązkami na gałązkach zawierają się w granicach od 10 do 20 cm w zależności od odmiany, podkładki i warunków uprawowych w sadzie. Przerzedzanie zawiązków można wykonać w sadzie parokrotnie aż do początku sierpnia - odmiany zimowe (Niemczyk, 1995).

POWRÓT DO GŁÓWNEJ